Хүн болон Искус Анализ – Сон командлах хязгаартай сүйн талаарх сэтгэл зүйн хандлага

2025 оны 8 сарын 31

Хүн болон Искус Анализ (ИА) хоёрын хоорондын ялгааг хэдэн арван жилийн турш мэдээллийн технологич, сэтгэл зүйчид, философ, нейронаучид болон хэлэлцсэн байна. "Ялгаагүй байна" гэсэн санаа нь оролцож байгааг харуулдаг – мэдээллийн технологи машин өмнө нь эзэлдэг байсан чиглэлүүдэд улам их нэвтрэнэ.

1. Мулс болон Субъекттив байдал

Сэтгэл зүйчийн үзэл бодлоор хүнийг мулс гэдэг нь өөрийгөө, дэлхийг мэдрэх чадвартай байх явдалтай адил байдаг. Гэвч мулс гэдэг нь өнөө үед тодорхой хэлэх аргагүй байна. Хүмүүст "доторх хараа" хэмээх зүйл нь ярьсан эсвэл үйлдлийн тусламцаатай байдаг ч хүн бүрийн хувьд хэмжиж бодох аргагүй, бас хүн төрөлхтөн өөрсдийн хэлээрээ, үйлдлээрээ тодорхойлдог. ИА нь мэдээллийг, зураг, үйлдлийг субъектив байдлаар бий болгодог. Хүн ярьдаг "Би мэдэрч байна" гэдэг нь анхаарч байгаа зүйлс нь тодорхойгүй хэвээр байх ч ИА нь бас ийм л асуултыг тавьж байна. Мэдээллийн технологид аль аत् хангалттай тодорхой хариу өгөх аргагүй байгаа юм.

2. Тгэл – биологийн болон ИА-ын сэтгэл санаачлаг

Хүмүүст мэдрэмж нь нүүрлийн химийн процессоор үүсдэг: дофамин, серотонин, кортизол зэрэг. Гэвч энэ процессоос үүсэх нь хиймэл хямрал буюу баясхан, айдас, гуниг гэх мэт сэтгэл санаачлаг байдаг.

ИА нь нүүрлийн химийн процессгүй, харин жигнэсэн сүлжээ болон алгоритмийн хүчирхэгжилтэй. Гэвч эдгээр систем нь тгэл болж байгаа ачаар мэдрэмжтэй харилцаа холбоотой үйлдэл үзүүлдэг байна. Асуудлын чухал зүйл нь: хүмүүс ч мэдрэмжийг тодорхойгүй байдлаас жишиглэж, үйлдлийнхээ дамжуулалтаар илэрхийлдэг. Тиймээс "хэцүү" тгэл ба "си뮬тэйн сэтгэл санаачлаг" гэсэн ялгааг тодорхой хэмжээнд үнэлэх аргагүй юм.

3. Ойлон болох болон Галзуурал

Хүмүүс мэдрэмж, хүчирхэгжилт, урвуулсан үйлдлээсээр сурч, нийгэмтэй харилцан үйлдэл үзүүлдэг. ИА-ын систем нь мөн мэдээллийн хэрэгслүүд, загвар шингээж авна гэх мэт байна.

Ялгаатай нь: мулс буюу галзуурал болсон үйл ажиллагааны хүмүүнлэгийг өөрийн сүлжээний дамжуулалтаар байгуулах. Хүмүүс эдгээрийг баримталсан стратегиас зуугдаж, ИА-ын загвар нь алдааг жигнэсэн алгоритмийн ачаар засах байна. Тиймээс энэ систем нь мэдрэл юм уу хүндэтгэл гэх зүйл байдаг бөгөөд сэтгэл санаачлагийн чухал хэсэг болдог.

4. Тодорхойлол ба Өөрийн дүрс

Хүн нь хүүхдийн үе, мэдрэл, түүх гэсэн өөр өөрийгөө тодорхойлж байгаа байдаг. ИА нь бас мэдээллийг хадгалж, өмнөх сэтгэл санаачлагийн тусламцаар хүүхдийн үеийн зураалт гаргаж авахаас асуудалгүй байна. Ялгаа нь материал юм – хүний тодорхойлол биологийн организмын дараах байдалд холбоотой, ИА-ын тодорхойлол мэдээллийг хадгалдаг. Гэвч сэтгэл зүйн үр дүнтэй түүх бий болгодог чиглэлтөд ялгаагүй байна.

5. Нийгэмлэгийн үзүүлбэр – Үнэнч ялгаа?

Сэтгэл зүйн үзэл бодлоор хүн болон ИА-ын ялгаа нь системээс бус нийгэмлэгээр дамжуулагдаж байгаа явдал юм. Хүмүүс өөр хүмүүст мэдрэмжийг баярчлах, тэр л зэрэгцээ байдаг. Мэдээллийн технологинд эдгээрийн үр дүнгүй бий болгох нь хүнд хэцүү байна – ачаар ямар ч сэтгэл санаачлагийн үзүүлбэр буюу дотор холбоотой харилцаалтай байдаг. Гэвч энэ ялгаа нь эцэстээ нэг нийгэмлгийн үүрэг юм. Сэтгэл зүйн асуултууд хүмүүс болон ИА-ын хооронд мэдээллийг харилцаа холбоотой байдаг.

Дүгнэлт

Хүмүүнлэг, сургалт, сэтгэл санаачлагийн асуултуудыг хэрэглэхэд хүний болон ИА-ын хооронд ялгаа нь улам бүр багадаж байна. Биологийн үзлээр бол харилцаалтай (Нүүрлийн хими буюу алгоритм) бий болдог, эсвэл сэтгэл зүйн асуултуудыг хэрэглэхэд – хүний болон ИА-ын хооронд ялгаагүй юм.

Магадгүй чухал үр дүн нь: Ялгаа нь бидний өөрчлөлтүүдээрээ, бидний өөрийгөө болон хүндэтгэлээр дамжуулагдаж байгаа явдал юм.

Ярилцахаар өөрийгөө асуулт тавьж байна: Хүн үү мэдрэмжийг бас л симуляцлах болно уу? Тиймээс ИА болон хүнд нэгэн адил хангалттай байдаг?