དངོས་གསལ་མེད་པའི་རང་འཇོག་གི་གོ་དོན་བརྗོད་བྱ་ལུགས་དང་། މަ薬ཀྱི་ཐ་ན་ལ་འཁྲུངས་པ་འཛིན་གྲྭར་བརྟེན་ནས་བཤད་སྒྲིབ་

ཡང་ན་མིག་སྔོན་གྱི་རྩོམ་པ། މަ薬གི་བེད་སྤྱོད་ (pharmacology, neurobiology, psychiatry) གླུ་ལེན་པ་དང་། དངོས་གསལ་མེད་པའི་རང་འཇོག་གི་གོ་དོན་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཀྱི་སྒྲིག་ཞིང་ལེན་བྱས་ཡོད།

ངོས་ལེན་བྱུང་བའི་བདེན་ནམ། Neurobiology, pharmacology, މަ薬གི་ཐད་ཀྱིས་འཇོ་བརྗོད་བྱ་ལུགས་。

ཁྱབ་པའི་རྒུ་བསྡོམ་པ་ཚོ། Neurochemistry, psychosis, ཉན་ཞིང་སྟོན་བྱེད་མཁན།

དངོས་གསལ་མེད་པའི་རང་འཇོག་གི་གོ་དོན་བརྗོད་བྱ་ལུགས་། ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་པ་ (ཡང་ན་མ་བརྗོད་པ།)。

ངོས་ལེན་བྱུང་བའི་བསྡོམས་ཆེ་ཤིང་། དངོས་གསལ་མེད་པའི་རང་འཇོག་གི་གོ་དོན་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཀྱིས་བརྟེན་ནས་ → model character, evidence ཞིག་མེད།

སྐྲད་བརྗོད་བྱ་ལུགས་། Physics དང་ Neurophänomenologie གྱི་འཁོར་ལྡན།

མ་薬ཀྱི་ཐ་ན་ལ་འཁྲུངས་པ་དང་དངོས་གསལ་མེད་པའི་རང་འཇོག་གི་གོ་དོན་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཚེ་སྦྱིན་སྟོན།

ཚིག་ཁུར་

མ་薬གི་ཐ་ན་ལ་འཁྲུངས་པ་ – ཞིང་ལས་བརྡོག་གི་ཡོ་མདུན་གྱི་རྐྱིས་སུ་དབྱུང་བ་, ཞིང་ལས་བརྡོག་གི་ནུས་པའི་སྐྱེད་སྟོན་མདུན་ལག་དྲན། – ཉན་ཞིང་སྟོན་བྱེད་མཁན། རྟགས་བརྒྱུད་འཛིན་པ་དང་ཡང་ན་འཚམ་ནས་གསལ་བཤད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་སྐྱོང་བའི་གོ་དོན། གི་དངོས་གསལ་མེད་པའི་རང་འཇོག་གི་གོ་དོན་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཚེ་སྦྱིན་སྟོན། ཞིག་རྒྱས་སུ་གྲུབ་པའི་རེ་སྐུར་འཕེལ་རྩོམ་པ་དང་། གོ་སྒྲིག་འཇོ་བརྗོད་བྱ་ལུགས་དྲན་པའི་མིང་བརྗོད་ཚོགས་པའི་སྐྱེད་སྟོན་ལག་དྲན།

རྩོམ་པ་འདི་ལ་དངོས་གསལ་གྱི་ཡོ་སྒྱུ་མའི་ཐ་ན་དང་ neurobiological གྱི་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཀྱི་སྐྱེད་སྟོན་ལག་དྲན། དེ་ཡང་དངོས་གསལ་མེད་པའི་རང་འཇོག་གི་གོ་དོན་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཚེ་སྦྱིན་སྟོན། དང་ཁྱབ་པའི་འཇོ་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཀྱི་ཞིང་ལེན་འདྲ་བར་གཏན་ནས་བརྗོད་པ་。

1. མ་薬གི་ཐ་ན་ལ་འཁྲུངས་པའི་སྐྱེད་སྟོན་ལག་དྲན།

མ་薬གི་ཐ་ན་ལ་འཁྲུངས་པ་ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད།

Opioids (e.g., morphine, fentanyl): μ-, κ-, དང་ δ-opioid receptor ལ་བརྟེན་ནས། ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད། འཛིན་འཇོ་བརྗོད་བྱ་ལུགས་སྐྱེད་སྟོན། རྨིས་སྟོན་པའི་བརྡོག་ལུགས་སྐྱོང་བ། ཡང་ན་བསམ་གཞིའི་སྟོན་བྱ་ལུ་དམག་པ།

Sedatives (benzodiazepines, barbiturates): GABAA_A receptor ལ་བརྟེན་ནས་འཇོ་བརྗོད་བྱ་ལུགས་སྐྱོང་བ། ཞིང་སྒྲུབ་དང་ཡང་ན་གསལ་བཤད་ཀྱི་འདུ་བྱེད་མཁན། ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད།

Anesthetics (ketamine, propofol): glutamatergic NMDA receptor ཡང་ན་ GABA system ལ་བརྟེན་ནས། ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད། ཞིང་ལས་བརྡོག་གི་ནུས་པའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་དབྱུང་བ་ ཡང་ན་འཕྲལ་བློས་སུ་འཁྲུངས་པ་འཛིན་གྲྭར་བརྟེན་ནས་བཤད་སྒྲིབ་གྱི་ཞིང་ལེན་།

དེ་ཡང་སྐྱེད་སྟོན་པའི་བསམ་གཞིའི་སྟོན་བྱ་ལུ་དམག་པ་ལས་རུང་བའི་སྨྲི་འཇོ་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཚོ། ཡང་ན་འཁྲུངས་པ་ལ་འཛིན་གྲྭར་བརྟེན་ནས་བཤད་སྒྲིབ་ཀྱི་ཞིང་ལེན་གྱི་བདེན་མའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད།

2. Neurobiological དང་ psychological རྒུ་བསྡོམ་པ་ཚོ

མ་薬གི་ཐ་ན་ལ་འཁྲུངས་པ་ཉན་ཞིང་སྟོན་བྱེད་མཁན།, སྨྲི་འཇོ་བརྗོད་བྱ་ལུགས་དང་, དངོས་གསལ་མེད་པའི་རྐྱིས་སུ་དབྱུང་བ་ཚོ གྱི་འཕེལ་རྩོམ་བྱེད་པ་བརྟེན་ནས་ཞིང་ལེན་གྱི་བརྗོད་བྱ་ལུགས་སྐྱོང་བ།

ཉན་ཞིང་སྟོན་བྱེད་མཁན།: སྐྱེད་སྟོན། འཛིན་གྲྭར་བརྟེན་ནས་བཤད་སྒྲིབ་གྱི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་དབྱུང་བ་ཚེ་སྦྱིན་སྟོན།, ཉན་ཞིང་སྟོན་བྱེད་མཁན། ཡང་ན་འཛམ་གླིང་གི་རྐྱིས་སུ་དབྱུང་བ་ཚོའི་བརྗོད་བྱ་ལུགས་སྐྱོང་བ།

Ego-dissolution / dissociation: ketamine བཞིན་པའི་ཐ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་འཇོ་བརྗོད་བྱ་ལུགས། སྨྲི་འཇོ་བརྗོད་བྱེད་མཁན་གྱི་བདེན་མའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད།, ཞིང་ལས་བརྡོག་གི་ནུས་པའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་དབྱུང་བ་ཚེ་སྦྱིན་སྟོན།

Psychosis / hallucinations: འཛམ་གླིང་གི་རྐྱིས་སུ་དབྱུང་བ་ཚོ་དང་དངོས་གསལ་མེད་པའི་རྐྱིས་སུ་དབྱུང་བ་ཚོའི་བརྗོད་བྱ་ལུགས་སྐྱོང་བ།

དེ་ཡང་འཕེལ་རྩོམ་བྱེད་པ་བརྟེན་ནས་ ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད།, ཞིང་ལས་བརྡོག་གི་ནུས་པའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་དབྱུང་བ་ཚོ་དང་ Neurotransmitter འཇོ་བརྗོད་བྱ་ལུགས་སྐྱོང་བ།

3. དངོས་གསལ་མེད་པའི་རང་འཇོག་གི་གོ་དོན་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ – ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་པ་

ད་ལྟའི་དུ་ས་དུས་ཀྱི་ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་པ།དངོས་གསལ་མེད་པའི་རང་འཇོག་གི་གོ་དོན་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཚེ་སྦྱིན་སྟོན། ཞིང་ལས་བརྡོག་གི་ནུས་པའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་དབྱུང་བ་ཚོ་དང་མཛའ་བརྗོད་གྱི་ནུས་པའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་དབྱུང་བ། ད་རེས་ཀྱི་ཆེ་མཐོལ་ (electron, photon, quark) གི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད།

ད་ལྟའི་བར་ལ་ངོས་ལེན་བྱུང་བའི་བདེན་མའི་སྐྱེད་སྟོན, ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་པ་ཡང་ན་དངོས་གསལ་མེད་པའི་རྐྱིས་སུ་དབྱུང་བ་ཚོ་དང་འཇོ་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཚེ་སྦྱིན་སྟོན།, ཞིང་ལས་བརྡོག་གི་ནུས་པའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་དབྱུང་བ་ཚོ་མ་ཡེན།

4. འཕྲལ་ལམ་གྱི་མཐུན་སྦྱིན་: މަ薬དང་དངོས་གསལ་མེད་པའི་རང་འཇོག་གི་གོ་དོན་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཚེ་སྦྱིན་སྟོན།

ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་པ་ (Neurophilosophy, Quantenkognition) བརྡོལ་བ་ཚོས་ཉན་ཞིང་སྟོན་བྱེད་མཁན། ཡང་ན་དངོས་གསལ་མེད་པའི་རྐྱིས་སུ་དབྱུང་བ་ཚོཚེ་སྦྱིན་སྟོན།, འོ་བུམ་པ་བརྗོད་བྱ་ལུ་བརྟེན་ནས་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད།:

དངོས་གསལ་མེད་པའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད།: Photosynthese ཡང་ན་ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་པ་ལུ་བརྟེན་ནས་འཇོ་བརྗོད་བྱ་ལུགས་སྐྱོང་བ། དེ་ཡང་ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་པ་མ་ཡེན།

ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱེད་མཁན། འཇོ་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཚེ་སྦྱིན་སྟོན།: བརྡོལ་བ་ཚོས་བརྟེན་ནས་འཇོ་བརྗོད་བྱ་ལུགས། ཞིང་ལས་བརྡོག་གི་ནུས་པའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་དབྱུང་བ་ཚོ་ཡང་ན་ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད། ཚེ་སྦྱིན་སྟོན།, ཞིང་ལས་བརྡོག་གི་ནུས་པའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་དབྱུང་བ་ཚོ་ཡང་ན་འཕྲལ་བློས་སུ་འཁྲུངས་པ་འཛིན་གྲྭར་བརྟེན་ནས་བཤད་སྒྲིབ་གྱི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད།

དངོས་གསལ་མེད་པའི་རང་འཇོག་གི་གོ་དོན་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཚེ་སྦྱིན་སྟོན།: ཞིང་ལས་བརྡོག་གི་ནུས་པའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་དབྱུང་བ་ཚོ་མ་ཡེན། ཚན་པ་འཛམ་གླིང་གི་བདེན་མའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད།

5. སྐྲད་བརྗོད་བྱ་ལུགས་: ངོས་ལེན་བྱུང་བའི་བདེན་མའི་སྐྱེད་སྟོན།

མ་薬གི་ཐ་ན་ལ་འཁྲུངས་པ་ཚོ་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་པའི་བརྗོད་བྱ་ལུགས་སྐྱོང་བ། དེ་ཡང་དངོས་གསལ་མེད་པའི་རང་འཇོག་གི་གོ་དོན་བརྗོད་བྱ་ལུགས་འོ་བུམ་པ་བརྗོད་བྱ་ལུ་བརྟེན་ནས་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད།:

ཉན་ཞིང་སྟོན་བྱེད་མཁན། (subjektiv) ↔ Einsteins ཉན་ཞིང་སྟོན་བྱེད་མཁན། (objektiv)。

Ego-Auflösung ↔ Quanten-Superposition (mehrere Zustände gleichzeitig)।

Psychosen ↔ Dekohärenz (Zusammenbruch kohärenten Zuständen)。

དེ་ཡང་ངོས་ལེན་བྱུང་བའི་བདེན་མའི་སྐྱེད་སྟོན། ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་པའི་བརྗོད་བྱ་ལུགས་སྐྱོང་བ།

6. གྲུབ་འབྲས།

མ་薬གི་ཐ་ན་ལ་འཁྲུངས་པ་ཉན་ཞིང་སྟོན་བྱེད་མཁན།, རྐྱིས་སུ་དབྱུང་བ་ཚོ་དང་ཡང་ན་ཚོན་ལས་གཏན་ནས་བརྗོད་པའི་བརྗོད་བྱ་ལུགས་སྐྱོང་བ། དངོས་གསལ་མེད་པའི་རང་འཇོག་གི་གོ་དོན་བརྗོད་བྱ་ལུགས་ཚེ་སྦྱིན་སྟོན།འོ་བུམ་པ་བརྗོད་བྱ་ལུ་བརྟེན་ནས་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད།, ཉན་ཞིང་སྟོན་བྱེད་མཁན། ཚེ་སྦྱིན་སྟོན། ཡང་ན་ཚན་པ་འཛམ་གླིང་གི་བདེན་མའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད།

ངོས་ལེན་བྱུང་བའི་བདེན་མའི་སྐྱེད་སྟོན། མ་薬ག་འཇོ་བརྗོད་བྱ་ལུ་གཏན་ནས་བརྗོད་པ།, ཞིང་ལས་བརྡོག་གི་ནུས་པའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་དབྱུང་བ་ཚོ་ཡང་ན་འཕྲལ་བློས་སུ་འཁྲུངས་པ་འཛིན་གྲྭར་བརྟེན་ནས་བཤད་སྒྲིབ་གྱི་ཞིང་ལེན་གྱི་བདེན་མའི་སྐྱེད་སྟོན་ལུ་གཏན་ནས་བརྗོད་བྱ་མེད།

2025 ཟླ་༨ཚོམ་༢༢